Producten veilig/onveilig
Alfabetisch op (eigen)naam gerangschikt
Diverse fabrikanten bieden apparaatjes aan die reageren op de ademhaling van een baby. Sommige met de claim dat deze producten wiegendood voorkomen of tijdig waarschuwen voor een zogeheten ALTE (=ogenschijnlijk levensbedreigende gebeurtenis: een baby wordt bleek, blauw of slap aangetroffen, maar trekt na prikkeling weer bij).
Er zijn matjes die onder de matras kunnen worden gelegd en sensortjes die aan de babyluier kunnen worden vastgeklikt. De matjes geven een alarmsignaal als 15 of 20 seconden geen beweging is waargenomen. De klikvariant geeft de baby een weksignaal. Productnamen zijn o.a.
Beoordeling: Het gaat in alle gevallen om detectortjes (en dus géén volwaardige monitoren), die niet de ademhaling registreren, maar alleen beweging. Beweging alleen echter is bij baby's geen betrouwbare indicator voor wat betreft de ademhaling. In bepaalde gevallen van belemmering maakt een baby wel de ademhalingsbeweging, maar zonder te ademen. Als het alarm afgaat, zal dat naar te vrezen valt, te laat zijn.
Vals alarm brengt alleen onrust met zich mee. De apparaatjes geven, zo blijkt uit een vergelijkende test met volwaardige monitoren, vaak vals alarm. Geluid of trillen moeten de baby wekken. Dat verstoort het slaappatroon en dat kan op zich risico scheppen.
Voor sommige te vroeg geboren kinderen kan het bewaken van de ademhaling nodig zijn, maar dan wordt tevens registreren van de hartslag noodzakelijk geacht en daarvoor is een volwaardige monitor vereist. Er bestaan evenwel geen monitoren die overlijden kunnen voorkomen. Zelfs hoogwaardige medische monitoren, die de ademhaling èn de hartslag registreren en bovendien over een geheugen beschikken, hebben ten opzichte van wiegendood geen preventieve werking. Als er reden is, bij voorbeeld op indicatie na bepaalde gevallen van ALTE, om een monitor te verstrekken voor thuisgebruik, dan hoort daar een goede begeleiding en instructie bij. Als het alarm van een monitor terecht afgaat, hangt het van de daarop volgende actie af of een baby voor een nare afloop kan worden behoed.
Voor sommige te vroeg geboren kinderen kan het bewaken van de ademhaling nodig zijn, maar dan wordt tevens registreren van de hartslag noodzakelijk geacht en daarvoor is een volwaardige monitor vereist. Er bestaan evenwel geen monitoren die overlijden kunnen voorkomen. Zelfs hoogwaardige medische monitoren, die de ademhaling èn de hartslag registreren en bovendien over een geheugen beschikken, hebben ten opzichte van wiegendood geen preventieve werking. Als er reden is, bij voorbeeld op indicatie na bepaalde gevallen van ALTE, om een monitor te verstrekken voor thuisgebruik, dan hoort daar een goede begeleiding en instructie bij. Als het alarm van een monitor terecht afgaat, hangt het van de daarop volgende actie af of een baby voor een nare afloop kan worden behoed.
Advies: Het is niet zinvol om gezonde baby’s aan een (volwaardige) monitor te koppelen.
Wegens hun onbetrouwbaarheid en slaapverstoringen door vals alarm is voor alle detectortjes de waarschuwing op zijn plaats dat het onverstandig is om erop te vertrouwen. Zeker als men bijgevolg de gangbare, wel effectief gebleken preventieaanbevelingen zou veronachtzamen. De fabrikanten zijn er herhaaldelijk op gewezen dat hun beweringen inspelen op latente angst, niet door onderzoek worden gestaafd en derhalve volstrekt onbewezen, hoogst onwaarschijnlijk en misleidend zijn.
Wegens hun onbetrouwbaarheid en slaapverstoringen door vals alarm is voor alle detectortjes de waarschuwing op zijn plaats dat het onverstandig is om erop te vertrouwen. Zeker als men bijgevolg de gangbare, wel effectief gebleken preventieaanbevelingen zou veronachtzamen. De fabrikanten zijn er herhaaldelijk op gewezen dat hun beweringen inspelen op latente angst, niet door onderzoek worden gestaafd en derhalve volstrekt onbewezen, hoogst onwaarschijnlijk en misleidend zijn.
AeroSleep is een product van polyester met een honingraatstructuur dat fungeert als toplaag in matrassen of als losse matrashoes. De (Belgische) fabrikant wijst op de luchtdoorlaatbaarheid en de warmteregulerende werking en stelt dat er onder het lichaam ventilatie ontstaat, waardoor vochtige warmte wordt af- en verse lucht aangevoerd en schimmelvorming in de matras wordt voorkomen. Dat zou de kans op allergieën en astma verminderen en huidirritaties beteugelen. Een andere claim is dat het product ‘bepaalde mogelijke risico's op wiegendood reduceert’. In winkels wordt daar vaak nog een schepje bovenop gedaan.
Beoordeling: De fabrikant heeft de luchtdoorlaatbaarheid getest met volwassen proefpersonen en vond aanwijzingen dat rebreathing (herinademen van uitgeademde lucht) zich bij gebruik van een AeroSleep minder voordoet. De vraag echter of het product ook van invloed is op de mate van rebreathing bij baby's is daarmee niet beantwoord. Het ademvolume van een baby komt nu eenmaal niet overeen met dat van een volwassene: minder inhoud, minder kracht. Niet uit te sluiten is dat onvoldoende uitgeademde lucht wordt vervangen. Bovendien wordt de relatie tussen rebreathing en wiegendood wel vermoed, maar is niet duidelijk hoe zij verloopt. Conclusie: op basis van het huidig wetenschappelijk onderzoek of de testen van de fabrikant is niet vast te stellen of de Aerosleep een effect heeft op het risico op wiegendood.
Advies: Leg ook op dit product je baby nooit op de buik te slapen.
Ga voor informatie over allergieën, astma en huidirritaties te rade gaan bij consultatiebureau of kinderarts. Zij kennen de Landelijke Standaard Voedselallergie. Zij kunnen ook beoordelen of er aanwijzingen zijn die preventieve maatregelen vergen en zij kunnen aangeven of claims van fabrikanten al dan niet zijn bewezen.
Ga voor informatie over allergieën, astma en huidirritaties te rade gaan bij consultatiebureau of kinderarts. Zij kennen de Landelijke Standaard Voedselallergie. Zij kunnen ook beoordelen of er aanwijzingen zijn die preventieve maatregelen vergen en zij kunnen aangeven of claims van fabrikanten al dan niet zijn bewezen.
Airvent ComfortSleep: Schuinoplopend, wigvormig hoofdkussen van polyurethaan schuim, door de producent (Mykko) omschreven als 'matrasje', bekleed met afneembare 'ademende' binnen- en buitenhoes, dat met elastische band om de matras en klittenband rond de spijlen in een bedje kan worden vastgezet.
Beoordeling: De producent veronderstelt dat dit product een nuttig effect heeft op reflux en oorontsteking, maar daarvoor zijn geen aanwijzingen. De aanwezigheid van een kussen in de wieg, van welke aard ook, is een aangetoonde risicoverhogende factor. Een baby die, zoals de productinformatie in beeld brengt, met hoofd en schouderpartij op het schuin oplopende kussen wordt gelegd, zal niet zo blijven liggen en in problemen kunnen komen.
Advies: Gebruik dient te worden ontraden. Het kussen dient geen doel en schept onnodig risico. Raadpleeg bij problemen met reflux je dokter.
Angelcare: zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Babybay of Beistellbett: Een aan één zijkant open, aan het ouderlijk bed te bevestigen beukenhouten spijlenwieg, bedoeld om een baby vlak naast de moeder te laten slapen, volgens de Duitse fabrikant tot de leeftijd van 9 maanden. Standaard wordt een doorlopende hoofdbeschermer voor zijwand en uiteinden geleverd. Het product kan ook worden gebruikt als stoeltje, speeltafeltje en in combinatie met een tweede als box. Ter afscheiding van het ouderlijk bed of om het wiegje los te kunnen opstellen kan een extra zijwand worden besteld. De Nederlandse importeur biedt dit sluithekje standaard aan. Amby Natures Nest Baby Hammock of CICA comfort: Dit is een hangmatbedje, volgens de Nederlandse importeur ‘het ultieme baby bed’, dat de baby ’een uitgebalanceerde, veilige en vertrouwde omgeving geeft die comfort en beweging combineert (…) vanaf de geboorte tot ongeveer 7 tot 9 maanden. De Australische fabrikant houdt het op 1 jaar en ouder. Beoordeling: Deze claims zijn aanvechtbaar of onjuist - de matras is niet erg stevig, langdurig gebogen ligging is nadelig voor de motorische ontwikkeling, omdraaien is weliswaar lastig, maar voor een ouder en sterker wordende baby niet onmogelijk, en buikligging in een nauw hangmatje schept zonder meer een riskante situatie. De tekst in de productfolder is in sterke mate gebaseerd op veronderstellingen die niet worden ondersteund door onderzoek. Advies: Beperk het gebruik tot jonge (overmatige huilende) baby's voor korte perioden overdag, onder gecontroleerde omstandigheden en onder toezicht.
Angelcare: zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Beoordeling: Het product valt buiten het Warenwetbesluit Kinderbedden en –boxen, maar binnen de Europese norm voor wiegen, die uitsluitend technische eisen stelt. Een hoofd- en zijwandbeschermer in wieg of bedje is een risicofactor. Bij gebruik zonder sluithekje zijn ouderlijk bed en slaapplaats van de baby gescheiden door een spleet en beddengoed van de ouders kan opschuiven naar de baby. Zodra de baby groter en beweeglijk wordt, kan het kind zelf in het ouderlijk bed rollen.
Advies: Het bevordert de veiligheid als een baby ten minste een half jaar, maar liever nog een jaar, in een eigen, veilig ingerichte wieg of bedje vlak naast of bij het ouderlijk bed slaapt. Laat je baby 's nachts nooit, en overdag alleen onder toezicht, slapen in een Babybay zonder sluithekje. Gebruik de hoofdbeschermer niet en ga tijdig – zodra je baby kan gaan zitten of zich kan optrekken - over op een groter bedje.
Baby Delight SnuggleNest: Een Amerikaans product dat bestaat uit matrasje met aaneengesloten opstaande, zachte zijkanten en bovenkant, waarin een baby volgens de fabrikant tussen twee rolletjes geklemd te slapen zou kunnen worden gelegd tussen de hoofdkussens van de ouders in hun bed. Volgens de fabrikant te gebruiken totdat de baby begint te draaien en te verplaatsen.
Advies: Laat de baby liever veilig slapen in eigen wieg of bedje.
Baby Duck of 3-in-1 lakentje: Dit is een matrashoesje van tricot, waarin gedeeltelijk een ‘ondoorlaatbare laag’ is ingenaaid, aan de onderzijde afgedekt met een lakentje.
Baby Duck of 3-in-1 lakentje: Dit is een matrashoesje van tricot, waarin gedeeltelijk een ‘ondoorlaatbare laag’ is ingenaaid, aan de onderzijde afgedekt met een lakentje.
Beoordeling: Wanneer niet een bij de baby passende maat (er zijn er drie) wordt gekozen of de hoes verkeerd om in het bedje wordt gelegd kan in een ledikantje de baby met hoofd en schouders op het ‘zeiltje’ (door de fabrikant ondoorlaatbare laag genoemd) terechtkomen. Dat belemmert de ventilatie, waardoor een verhoogd risico ontstaat op warmtestuwing. Fabrikant en importeur hanteren sinds begin 2003 een aangescherpte veiligheidsinstructie en een kleinere versie voor jonge baby’s om het risico tegen te gaan.
Baby-Mattress (Arte Viva): Een volgens de fabrikant 'multifunctionele' babymatras, bedoeld om baby's tot drie maanden op iedere gewenste plek te laten slapen. Het kleine matrasje, met polyether vulling en katoenen hoes, is aan weerszijden gedeeltelijk voorzien van een opstaande rand. Een kind kan daardoor volgens de fabrikant op bij voorbeeld een bureau, de bank, in de caravan of op een groot bed zonder problemen worden neergelegd.
Baby-Mattress (Arte Viva): Een volgens de fabrikant 'multifunctionele' babymatras, bedoeld om baby's tot drie maanden op iedere gewenste plek te laten slapen. Het kleine matrasje, met polyether vulling en katoenen hoes, is aan weerszijden gedeeltelijk voorzien van een opstaande rand. Een kind kan daardoor volgens de fabrikant op bij voorbeeld een bureau, de bank, in de caravan of op een groot bed zonder problemen worden neergelegd.
Advies: Bij gebruik overdag is het verstandig om toezicht te houden op de baby. Gebruik 's nachts is af te raden, omdat de zijkanten een risicofactor vormen, zodra de baby beweeglijk wordt. Laat de baby liever veilig slapen in eigen wieg of bedje.
Baby Sense: Zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Baby Sleep EZ: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Back to Sleep: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Bakerzak of Puckababy: een slaapzakje zonder armsgaten, bedoeld om het maaien met de armen tegen te gaan, opdat onrustige kinderen beter slapen. Volgens de producent een alternatief voor strak inbakeren.
Bakerzak of Puckababy: een slaapzakje zonder armsgaten, bedoeld om het maaien met de armen tegen te gaan, opdat onrustige kinderen beter slapen. Volgens de producent een alternatief voor strak inbakeren.
Beoordeling: Deugdelijk onderzoek naar de werking en naar de veiligheid van de bakerzak ontbreekt. Het aanbieden als alternatief voor inbakeren gaat voorbij aan de voorwaarden (waar onder: niet te losjes) die op basis van studies via de consultatiebureaus aan inbakeren worden gesteld. De bakerzak is geen product waarop de inbakervoorwaarden van toepassing zijn, maar een slaapzak waarin de armen worden opgesloten.
Bij ingebakerde baby's is duidelijk aangetoond dat ze ondanks de belemmering na vier tot zes maanden naar de buik kunnen rollen, waardoor een beduidend hoger risico ontstaat op overlijden.
In een bakerzak wordt een baby minder belemmerd dan door inbakeren, maar na omrollen op de buik kan de beperkte bewegingsvrijheid van de armen meer dan noodzakelijk het terugdraaien naar de veilige rugligging hinderen.
Advies: Gebruik bij baby’s die kunnen omrollen moet wegens het risico dat daardoor ontstaat, worden ontraden. Dat kan bij vlotte baby's al op de leeftijd van drie maanden gebeuren.
Ga als je baby zich opvallend onrustig gedraagt voor advies naar het consultatiebureau of wend je rechtstreeks tot een kinderarts.
Bebecal: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Boxdreamer: Een vierkant hangmatje dat in een box kan worden gehangen. Het wordt aangeboden voor baby’s van 0 tot 6 maanden. De productnaam suggereert slapen, maar in de productinformatie gaat het om ‘ontspannen leren liggen, helemaal super als je er een schapenvachtje in legt’. Ook wordt beweerd dat de kans op een plat hoofdje kleiner wordt.
Beoordeling: Een hangmatje kan helpen om een onrustige baby tot rust te brengen, maar dan is toezicht een voorwaarde. Een baby kan zich in een hangmat moeilijk omdraaien, maar als het gebeurt kan in buikligging een zeer riskante situatie ontstaan, zeker als dat op een schapenvacht zou gebeuren. De kans op een plat hoofd wordt niet beïnvloed door een hangmatje, evenmin door een matras, maar wel door afwisselende houding en positie van het hoofd.
Cocoonababy: een babymatrasje met een komvormig, zacht oppervlak en afgeronde hoeken, ter hoogte van de knieholten van de baby uitgerust met een dwars liggende rol. Volgens de fabrikant dag en nacht te gebruiken bovenop de matras in een spijlenledikant van geboorte tot de leeftijd van 3-4 maanden. De productinformatie meldt dat de baby ligt in een soort foetushouding, die de baby zou doen denken aan de baarmoeder, waardoor minder stress optreedt. Geclaimd wordt een reeks van effecten: minder beweeglijke ledematen die de baby wakker maken en tot huilen brengen, door gebogen hoofdhouding minder gastricus reflex, minder risico op plat hoofd, hogere slaapkwaliteit, bevorderend voor ontdekking van de handen en betere interactie met andere mensen.
In de gebruiksinstructie wordt gewaarschuwd tegen gebruik in reiswieg, kinderwagen of babymandje. Een andere waarschuwing luidt: 'Uw kind kan gewond raken wanneer u deze instructies niet nauwkeurig volgt'. Letterlijk wordt aangegeven: 'Het gebruik van de Cocoonababy beschermt uw baby niet tegen wiegendood'.
Beoordeling: Functie en nut van dit product zijn onduidelijk. ‘Gastricus reflex’ is geen medische term, maar bedoeld wordt waarschijnlijk: het opgeven van voeding (reflux). Dat ligging in dit product dat verschijnsel gunstig beïnvloedt, is niet aangetoond. Liggen met een naar de borst gebogen hoofd is een bewezen risicofactor. Dat geldt ook voor een zachte matras. Omdraaien zal voor een jonge baby lastig zijn, maar is niet uit te sluiten gedurende de aangegeven gebruiksperiode. De claims zijn deels onbewezen veronderstellingen, deels onjuist of nietszeggend.
Advies: Gezien het niet aangetoonde nut en de toevoeging van vermijdbare risicofactoren moet gebruik worden afgeraden.
Advies: Niet gebruiken. Zie het trefwoord Matras in deel 1 van dit overzicht.
Cosi-Sleep: Een compact, opvouwbaar ‘logeerbedje’, bestaand uit een matrasje met rondom aaneengesloten opstaande, zachte zijkanten, waarin een baby volgens de Belgische fabrikant (Mykko) te slapen kan worden gelegd in onder meer een ‘box of een groot bed’. Aanbevolen als verlengstuk van autozitje en draagstoeltje. Ook aangeduid als opvolger van de Snuggle Nest. Beoordeling: Al na twee maanden kan, op het niet te voorziene moment dat de baby beweeglijk wordt, risico ontstaan. De gewatteerde wanden en hoofdeinde zijn te vergelijken met 'dikke hoofdbeschermers'. Advies: Laat een beweeglijke baby er niet zonder toezicht in overnachten.
Doomoo Seat: zie het trefwoord Zitzakken.
Easysleep: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Enkele F.A.A.S-matrassen Felicia All Air System zijn in het verleden aanbevolen met de claims ‘Vermindert de kans op verstikking’ en ‘minimale kans op rebreathing (herinademen van uitgeademde lucht)’.
Beoordeling: De matrassen uit de betreffende serie (die niet meer wordt geproduceerd) waren zeer zacht en de claims onbewezen. Of, zoals de fabrikant veronderstelt, luchtkamers in matrassen de veiligheid ten goede komen, zou alleen door deugdelijk onderzoek kunnen worden aangetoond. De fabrikant spant zich daarvoor in, maar is er tognogtoe niet in geslaagd.
Advies: de typen met de genoemde claim niet gebruiken. Dat geldt uiteraard ook voor vergelijkbare matrassen van andere fabrikanten.
Fix-deken Zewi (van ZEWI bébé-jou) is een badstof hoeslaken met een uitstulping die als een slaapzak om het bovenlichaam van een baby past. Na dichtritsen ligt het kind ongeveer vanaf het middel onder de hoes, die aan weerszijden met banden en gespen aan de lattenbodem dient te worden vastgeknoopt. Volgens de importeur wordt het product in Zwitserland al vele jaren verkocht voor volwassenen en kinderen en is het geschikt voor een baby vanaf zes maanden. De bedoeling is dat een kind zich zonder zich gefixeerd te voelen niet door het bedje kan verplaatsen of kan gaan staan.
Beoordeling: Fixeren wordt in Nederland ontraden. In specifieke gevallen is bij uitzondering vastleggen of bewegingsbeperking denkbaar, maar dan dienen gezien de kans op ongelukken wel strikte voorwaarden te worden gesteld. Onderzoek naar de veiligheid van de Fix-deken ontbreekt. Gezien wat bekend is van het (mogelijke) gedrag van ouder en sterker wordende baby's is het voorstelbaar dat een kind zichzelf in dit product in problemen kan brengen.
Advies: Betwijfeld mag worden of dit als generiek bruikbaar aangeboden product voldoet aan redelijkerwijs voor baby’s te stellen veiligheidseisen, te meer daar – ook volgens de importeur – buikligging mogelijk is. Gebruik dient te worden ontraden.
Infantino Sling Rider en Wendy Bellissimo: Beide babydraagzakken (babybags) zijn eind maart 2010 in de Verenigde Staten en Canada op grote schaal uit de handel genomen. Dat gebeurde op last van een Amerikaanse toezichthouder die verband ziet tussen deze producten en de dood van ten minste 14 jonge baby’s. In Nederland, waar enkele tientallen van deze draagzakken zijn verkocht, waarschuwde de Voedsel en Waren Autoriteit tegen het gebruik.
Beoordeling en advies: Gebruik de genoemde slings in geen geval, maar wees je bij alle typen babybags bewust van de risico’s. Zie de algemene beoordeling in deel 1 van het overzicht Producten veilig/onveilig achter het trefwoord draagzakken of –doeken.
Lodger Shelter: Zie Draagzakken en -doeken in deel 1 van dit overzicht.
Matrozenbedje: Onder deze benaming wordt een lakenproduct aangeboden dat is gebaseerd op de al generaties lang bekende wijze van opmaken die 'matrozenbedje' wordt genoemd. Een volgens dezelfde methode ontwikkeld product draagt de naam Doezeltje.
Beoordeling: De methode wordt wel geadviseerd als er onoverkomelijke bezwaren zijn ('ziet er niet leuk uit') tegen het laag opmaken van een kinderbed. Het kant-en-klare lakenproduct is voorzien van een gebruiksaanwijzing. Met het laken wordt een 'envelop' gemaakt, waar de baby zo in kan worden geschoven dat de voetjes bijna de vouw aan de onderkant raken. Daarmee wordt hetzelfde effect bereikt als bij 'laag opmaken' , maar als de deken over de volle lengte van het bedje wordt opgemaakt, is dat niet te zien.
De Doezeltje bestaat uit aaneengenaaide lagen laken en badstof, waardoor je baby het bij warm weer of hoge temperatuur in huis te warm zou kunnen krijgen.
Advies: Volg bij het kant-en-klare product de gebruiksaanwijzing. Waak bij het Doezeltje voor oververhitting. Vraag het consultatiebureau om advies en instructie als je zelf met een laken aan de slag wilt. Pas de methode altijd zorgvuldig toe. Wanneer je baby na enkele maanden beweeglijker en sterker wordt, ontstaat enig risico voor verwikkeling in het beddengoed. Stap bijtijds over op laag opmaken of een slaapzakje.
Maxxi-Air met 3D plaat: een matras met verstevigde randen rondom een plaat met een honingraatstructuur die uitneembaar is. Volgens de Belgische fabrikant ASC (ABZ-SGA Combinatie) kunnen alle onderdelen maximaal lucht opnemen waardoor voor een baby op de buik mogelijke ademhalingsproblemen worden voorkomen. ‘Het kind op elk moment vrij kan ademen’.
Beoordeling: De claim negeert de vele onderzoeken waarin het relatief hoge risico van buikligging is vastgesteld. Van geen enkele matras is aangetoond dat een baby er doorheen zou kunnen ademen. In de productinformatie wordt van onderzoeken of testen geen melding gemaakt.
Advies: Leg een baby op dit product niet op de buik te slapen. (Vergelijk ook trefwoord AeroSleep).
Mozesmandje: Langwerpige mand van gevlochten materiaal die als draagbare en eenvoudig verplaatsbare wieg wordt aangeboden. Onderstel wordt bijgeleverd. Er zijn manden van palmbladeren, maïsstengels of wilgentenen.
Beoordeling: Palmbladeren zijn te slap en te weinig slijtvast voor een betrouwbare mand. Een studie uit 1988 maakt melding van twee baby's die in buikligging in een zachte mand zijn overleden. Alleen de mand van wilgentenen maakt een stevige indruk. De bekleding bestaat uit dubbellaags katoen met een fiber voering; de voering kan worden verwijderd.
Nanny(care): zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Prémaxx Babybag: Zie Draagzakken en - doeken in deel 1 van dit overzicht.
Puckababy: zie Bakerzak.
PurFlo babymatras: Een met doorlaatbaar vezeldoek overspannen aluminium frame in het formaat van een babymatras, bedoeld om een baby in een slaapzak zelfs in buikligging veilig te laten slapen. Volgens de Engelse fabrikant een ‘wetenschappelijke doorbraak’ en een bijdrage aan de preventie van wiegendood/SIDS. De fabrikant meldt dat klinische testen door een vooraanstaande wiegendoodexpert hebben aangetoond dat bij pasgeborenen koude stress wordt voorkomen en bij oudere baby’s oververhitting. Geclaimd wordt o.m. dat het herinademen (rebreathing) van CO2 onmogelijk wordt en dat de combinatie van doorlaatbaarheid voor gassen en vloeistoffen en wasbaarheid verhindert dat stofmijten, allergenen, bacteriën en schimmels astma, eczeem en aanverwante kwalen in de hand werken. De Nederlandse importeur claimde aanvankelijk: ‘Veilig ongeacht de slaappositie van uw kind’ en 'Voorkomt afplatting van achterhoofdje'. Beide claims zijn inmiddels op aandringen van de stichting herroepen. Ze zijn inmiddels vervangen door aanprijzingen uit niet-deskundige bronnen.
Beoordeling: Niet eerder is een matras in deze vorm ontwikkeld. Maar van een 'wetenschappelijke doorbraak' is geen sprake. De testen waarvan de fabrikant rept zijn beperkt tot een klinisch onderzoek naar het risico van onderkoeling voor jonge baby’s die in een slaapzak op de PurFlo overnachten. Er werd in deze test – uitgevoerd in het slaaplaboratorium van het kinderziekenhuis in Bristol onder leiding van wiegendooddeskundige prof. dr. P. Fleming - geen risico voor afkoeling geconstateerd. De waarnemingen betroffen uitsluitend baby’s in een slaapzak. Ander onderzoek naar de PurFlo ontbreekt.
Beoordeling: Niet eerder is een matras in deze vorm ontwikkeld. Maar van een 'wetenschappelijke doorbraak' is geen sprake. De testen waarvan de fabrikant rept zijn beperkt tot een klinisch onderzoek naar het risico van onderkoeling voor jonge baby’s die in een slaapzak op de PurFlo overnachten. Er werd in deze test – uitgevoerd in het slaaplaboratorium van het kinderziekenhuis in Bristol onder leiding van wiegendooddeskundige prof. dr. P. Fleming - geen risico voor afkoeling geconstateerd. De waarnemingen betroffen uitsluitend baby’s in een slaapzak. Ander onderzoek naar de PurFlo ontbreekt.
Dat dit product rebreathing verhindert is voorstelbaar, maar er is te weinig bekend over de toedracht van overlijden in buik- of zijligging om uit te sluiten dat dit zich op de PurFlo kan voordoen.
Advies: Er zijn onvoldoende onderzoeksgegevens om gebruik aan of af te raden. Laat je baby echter ook op deze matras alleen op de rug slapen. De suggestie echter dat buik- of zijligging op deze matras geen risico meer inhoudt, dient te worden verworpen. Daarop gewezen heeft de Nederlandse importeur zijn claim dat de slaappositie niet belangrijk meer zou zijn, begin juli 2007 ingetrokken.
Advies: Gebruik dient te worden ontraden. Raadpleeg bij problemen met reflux je dokter. Zie ook: Airvent ComfortSleep.
Safe T Sleep: De oorspronkelijke gedachte van de Nieuw-Zeelandse ontwerpster was in 1992 dat de wikkel haar ontwakende peuter zou vertragen bij pogingen om uit bed te klimmen: ‘Een peuter kan zichzelf uit de wikkel bevrijden, maar moeder kan er op tijd bij zijn’. Enkele jaren later produceerde zij een kleinere maat om het wiegendoodrisico van draaien naar de buik tegen te gaan. Nadien volgden de claims dat met het hulpmiddel scheefhoofdigheid kan worden voorkomen, dat een vastgelegd kind zich niet kan verwonden of beschadigen door uit bed te klimmen of te vallen, dat een vastgelegde baby een ‘milde manier van inbakeren’ ondergaat, zich niet naar de buik kan draaien en zich ‘geborgen’ voelt in zijn vaak ruime bedje. Snoozzz: Onder deze naam wordt sinds begin 2009 een van de Safe T Sleep afgeleid, maar daarvan iets afwijkend product aangeboden. Ook dit product wordt aanbevolen als slaaphulpmiddel, voor rug- én zijligging, tot de leeftijd van 3 jaar. De claims van de fabrikant zijn min of meer gelijk aan die van de Safe T Sleep.
De SleepTight bestaat uit een matrasovertrek en een daaraan vastgenaaid lakentje met open onderzijde, te gebruiken in combinatie met een bijgeleverd fleecedekentje.
Preventie van een plat achterhoofdje is niet afhankelijk van een matras, maar van bewegingsoefeningen en het vermijden van een eenzijdige positie van de baby. De importeur heeft zich begin september 2007 ook hiervan laten overtuigen. Zie de adviezen om dat te voorkomen in de rubrieken Veilig Slapen en Veelgestelde Vragen.
(De Airflo babymattress is een vergelijkbaar product, met een kunststof frame. Ook voor dit Amerikaanse product, dat niet op de Nederlandse markt wordt aangeboden, worden diverse claims gehanteerd die niet houdbaar zijn.)
Respisense (Buzz): Zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Rest Easy of Rest EZ: Onder een hoek van 15 graden oplopend kussen, waarop baby met bovenlichaam schuin omhoog zou moeten slapen. Volgens de fabrikant (Delta Diffusion) aanbevolen door kinderartsen om ademhaling en spijsvertering te bevorderen.
Beoordeling: Dergelijke aanbevelingen door een kinderarts zijn onwaarschijnlijk, omdat er geen aanwijzingen zijn dat ze juist zijn. Het kussen dient geen doel en schept onnodig risico. Op een helling kan een kind gemakkelijk wegglijden.
Safe en Dry 3D: een matrashoes van de Belgische fabrikant ASC (ABZ-SGA Combinatie) met een honingraatstructuur, die uitneembaar is. Dit deel wordt door de fabrikant aangeduid als ventilatiesysteem.
Safe T Sleep:
Een brede lap katoen die met klittenband om de matras heen wordt vastgezet, en waaraan aan de bovenzijde een tweede, smallere katoenen wikkel is bevestigd die op buikhoogte om de baby wordt geslagen en eveneens met klittenband wordt vastgezet. Met een extra flap tussen de beentjes van de baby door wordt een soort broekje gemaakt. Op die manier vastgelegd kan een baby in rugligging nog maar beperkt naar links en rechts draaien. Er worden diverse maten aangeboden, tot de leeftijd van 3 jaar.
In een studie in Nieuw-Zeeland in opdracht van de producent werden effectiviteit en veiligheid voldoende bevonden. Er werden echter slechts 31 kinderen bekeken, zodat een onveilige situatie die zich bij uitzondering voordoet op basis van onderzoek niet worden uitgesloten. Van fatale incidenten evenwel is nimmer melding gemaakt.
Beoordeling: Vastleggen of fixeren wordt in Nederland om diverse redenen ontraden. Vastleggen is voor een normaal ontwikkelde, gezonde baby onnodig belemmerend voor de motorische ontwikkeling.
Voor de door de producent genoemde situaties zijn veilige oplossingen voorhanden. In plaats van een peuter vast te leggen kan bij voorbeeld het bedje of de directe omgeving worden aangepast. In een slaapzak kan een baby zich niet bloot woelen. Naar (preventie van) scheefhoofdigheid is in Nederland wetenschappelijk onderzoek gedaan, waaruit is gebleken dat de preventieadviezen zonder hulpmiddelen doeltreffend (en veilig) zijn. In Nieuw-Zeelands onderzoek (2010) is het effect van preventieadvies zonder hulpmiddelen vergeleken met gebruik van de Safe T Sleep. Conclusie: geen invloed van de Safe T Sleep op scheef- of plathoofdigheid gevonden.
Onzorgvuldig fixeren kan tot (dodelijke) ongelukken leiden. Als de baby in de Safe T Sleep zonder gebruik van de flap op de zij wordt gelegd, is doordraaien naar de buik niet onmogelijk.
Advies: Leg een baby of peuter niet vast. Bij uitzondering kan op medische of medisch/sociale indicatie vastleggen worden geadviseerd. Het is dan verstandig het gebruik te beperken tot overdag, onder toezicht. Ga, als u denkt dat voor uw baby een uitzondering moet worden gemaakt, voor advies naar het consultatiebureau of overleg met uw (kinder)arts. Bouw bij keuze voor dit hulpmiddel in elk geval af, zodra de baby sterk en beweeglijk is - uiterlijk met 9 maanden. Vermijd in alle gevallen zijligging tijdens de slaap vanwege het onnodig hogere risico op wiegendood.
Meer informatie biedt de publicatie Fixeren (zie: Informatie bestellen op www.wiegedood.nl).
Beoordeling: De constructie is mede gericht op slapen in zijligging. Ook zonder draaien naar de buik verdubbelt in die slaappositie het risico op wiegendood, voor een premature baby is zelfs sprake van tenminste verdrievoudiging. Naar de Snoozzz is geen onderzoek gedaan.
Advies: Net als de Safe T Sleep af te raden voor algemeen gebruik. Raadpleeg het trefwoord Safe T Sleep.
SleepCurve: In Engeland ontwikkeld matrasje dat volgens de bedenker scheefhoofdigheid tegengaat, doordat een baby van 0 tot 2 jaar op de rug met het hoofd in een kuiltje ligt.
Beoordeling: Wetenschappelijk onderzoek ontbreekt en de onderbouwing van de claims van de producent is twijfelachtig of onjuist. Het product voldoet niet aan de aanbeveling om een vlak matrasje te gebruiken, waardoor een levensbedreigend risico wordt geïntroduceerd bij buikligging. Inzake scheefhoofdigheid is een averechts effect denkbaar als gevolg van mogelijke ontwikkeling van een voorkeurshouding met schedelafplatting als gevolg. Veiligheid en effectiviteit dienen derhalve ernstig in twijfel te worden getrokken.
Advies: Gebruik wordt ontraden.
De SleepTight bestaat uit een matrasovertrek en een daaraan vastgenaaid lakentje met open onderzijde, te gebruiken in combinatie met een bijgeleverd fleecedekentje.
Beoordeling: Met dit product is het niet mogelijk het bedje laag op te maken. Dat schept een minder veilige situatie dan een trappelzak of een laag opgemaakt bedje.
NB: De fabrikant heeft gemeld het product niet meer te leveren en een verbeterde versie aan te bieden.
NB: De fabrikant heeft gemeld het product niet meer te leveren en een verbeterde versie aan te bieden.
Snuza Halo: zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Supreme Sleep: zie in deel 1 onder Stabilisatierolletjes, zijligkussentjes of wigjes.
Vellux/medi-blanket: De importeur van dit fleece dekentje heeft zijn product onderworpen aan het vergelijkend onderzoek naar producteigenschappen van diverse typen dekentjes. Zijn claim echter dat dit dekentje het veiligst zou zijn, is geen conclusie van de tests. Het was een van de twee onderzochte fleece producten. De opvallendste eigenschap is het geringe gewicht.
Advies: Zie dekentjes.
Zewi Baby-Safe: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Deel 2: Producten die vragen oproepen:
Alfabetisch op (eigen)naam gerangschikt
Diverse fabrikanten bieden apparaatjes aan die reageren op de ademhaling van een baby. Sommige met de claim dat deze producten wiegendood voorkomen of tijdig waarschuwen voor een zogeheten ALTE (=ogenschijnlijk levensbedreigende gebeurtenis: een baby wordt bleek, blauw of slap aangetroffen, maar trekt na prikkeling weer bij).
Er zijn matjes die onder de matras kunnen worden gelegd en sensortjes die aan de babyluier kunnen worden vastgeklikt. De matjes geven een alarmsignaal als 15 of 20 seconden geen beweging is waargenomen. De klikvariant geeft de baby een weksignaal. Productnamen zijn o.a.
Beoordeling: Het gaat in alle gevallen om detectortjes (en dus géén volwaardige monitoren), die niet de ademhaling registreren, maar alleen beweging. Beweging alleen echter is bij baby's geen betrouwbare indicator voor wat betreft de ademhaling. In bepaalde gevallen van belemmering maakt een baby wel de ademhalingsbeweging, maar zonder te ademen. Als het alarm afgaat, zal dat naar te vrezen valt, te laat zijn.
Vals alarm brengt alleen onrust met zich mee. De apparaatjes geven, zo blijkt uit een vergelijkende test met volwaardige monitoren, vaak vals alarm. Geluid of trillen moeten de baby wekken. Dat verstoort het slaappatroon en dat kan op zich risico scheppen.
Voor sommige te vroeg geboren kinderen kan het bewaken van de ademhaling nodig zijn, maar dan wordt tevens registreren van de hartslag noodzakelijk geacht en daarvoor is een volwaardige monitor vereist. Er bestaan evenwel geen monitoren die overlijden kunnen voorkomen. Zelfs hoogwaardige medische monitoren, die de ademhaling èn de hartslag registreren en bovendien over een geheugen beschikken, hebben ten opzichte van wiegendood geen preventieve werking. Als er reden is, bij voorbeeld op indicatie na bepaalde gevallen van ALTE, om een monitor te verstrekken voor thuisgebruik, dan hoort daar een goede begeleiding en instructie bij. Als het alarm van een monitor terecht afgaat, hangt het van de daarop volgende actie af of een baby voor een nare afloop kan worden behoed.
Voor sommige te vroeg geboren kinderen kan het bewaken van de ademhaling nodig zijn, maar dan wordt tevens registreren van de hartslag noodzakelijk geacht en daarvoor is een volwaardige monitor vereist. Er bestaan evenwel geen monitoren die overlijden kunnen voorkomen. Zelfs hoogwaardige medische monitoren, die de ademhaling èn de hartslag registreren en bovendien over een geheugen beschikken, hebben ten opzichte van wiegendood geen preventieve werking. Als er reden is, bij voorbeeld op indicatie na bepaalde gevallen van ALTE, om een monitor te verstrekken voor thuisgebruik, dan hoort daar een goede begeleiding en instructie bij. Als het alarm van een monitor terecht afgaat, hangt het van de daarop volgende actie af of een baby voor een nare afloop kan worden behoed.
Advies: Het is niet zinvol om gezonde baby’s aan een (volwaardige) monitor te koppelen.
Wegens hun onbetrouwbaarheid en slaapverstoringen door vals alarm is voor alle detectortjes de waarschuwing op zijn plaats dat het onverstandig is om erop te vertrouwen. Zeker als men bijgevolg de gangbare, wel effectief gebleken preventieaanbevelingen zou veronachtzamen. De fabrikanten zijn er herhaaldelijk op gewezen dat hun beweringen inspelen op latente angst, niet door onderzoek worden gestaafd en derhalve volstrekt onbewezen, hoogst onwaarschijnlijk en misleidend zijn.
Wegens hun onbetrouwbaarheid en slaapverstoringen door vals alarm is voor alle detectortjes de waarschuwing op zijn plaats dat het onverstandig is om erop te vertrouwen. Zeker als men bijgevolg de gangbare, wel effectief gebleken preventieaanbevelingen zou veronachtzamen. De fabrikanten zijn er herhaaldelijk op gewezen dat hun beweringen inspelen op latente angst, niet door onderzoek worden gestaafd en derhalve volstrekt onbewezen, hoogst onwaarschijnlijk en misleidend zijn.
AeroSleep is een product van polyester met een honingraatstructuur dat fungeert als toplaag in matrassen of als losse matrashoes. De (Belgische) fabrikant wijst op de luchtdoorlaatbaarheid en de warmteregulerende werking en stelt dat er onder het lichaam ventilatie ontstaat, waardoor vochtige warmte wordt af- en verse lucht aangevoerd en schimmelvorming in de matras wordt voorkomen. Dat zou de kans op allergieën en astma verminderen en huidirritaties beteugelen. Een andere claim is dat het product ‘bepaalde mogelijke risico's op wiegendood reduceert’. In winkels wordt daar vaak nog een schepje bovenop gedaan.
Beoordeling: De fabrikant heeft de luchtdoorlaatbaarheid getest met volwassen proefpersonen en vond aanwijzingen dat rebreathing (herinademen van uitgeademde lucht) zich bij gebruik van een AeroSleep minder voordoet. De vraag echter of het product ook van invloed is op de mate van rebreathing bij baby's is daarmee niet beantwoord. Het ademvolume van een baby komt nu eenmaal niet overeen met dat van een volwassene: minder inhoud, minder kracht. Niet uit te sluiten is dat onvoldoende uitgeademde lucht wordt vervangen. Bovendien wordt de relatie tussen rebreathing en wiegendood wel vermoed, maar is niet duidelijk hoe zij verloopt. Conclusie: op basis van het huidig wetenschappelijk onderzoek of de testen van de fabrikant is niet vast te stellen of de Aerosleep een effect heeft op het risico op wiegendood.
Advies: Leg ook op dit product je baby nooit op de buik te slapen.
Ga voor informatie over allergieën, astma en huidirritaties te rade gaan bij consultatiebureau of kinderarts. Zij kennen de Landelijke Standaard Voedselallergie. Zij kunnen ook beoordelen of er aanwijzingen zijn die preventieve maatregelen vergen en zij kunnen aangeven of claims van fabrikanten al dan niet zijn bewezen.
Ga voor informatie over allergieën, astma en huidirritaties te rade gaan bij consultatiebureau of kinderarts. Zij kennen de Landelijke Standaard Voedselallergie. Zij kunnen ook beoordelen of er aanwijzingen zijn die preventieve maatregelen vergen en zij kunnen aangeven of claims van fabrikanten al dan niet zijn bewezen.
Airvent ComfortSleep: Schuinoplopend, wigvormig hoofdkussen van polyurethaan schuim, door de producent (Mykko) omschreven als 'matrasje', bekleed met afneembare 'ademende' binnen- en buitenhoes, dat met elastische band om de matras en klittenband rond de spijlen in een bedje kan worden vastgezet.
Beoordeling: De producent veronderstelt dat dit product een nuttig effect heeft op reflux en oorontsteking, maar daarvoor zijn geen aanwijzingen. De aanwezigheid van een kussen in de wieg, van welke aard ook, is een aangetoonde risicoverhogende factor. Een baby die, zoals de productinformatie in beeld brengt, met hoofd en schouderpartij op het schuin oplopende kussen wordt gelegd, zal niet zo blijven liggen en in problemen kunnen komen.
Advies: Gebruik dient te worden ontraden. Het kussen dient geen doel en schept onnodig risico. Raadpleeg bij problemen met reflux je dokter.
Angelcare: zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Babybay of Beistellbett: Een aan één zijkant open, aan het ouderlijk bed te bevestigen beukenhouten spijlenwieg, bedoeld om een baby vlak naast de moeder te laten slapen, volgens de Duitse fabrikant tot de leeftijd van 9 maanden. Standaard wordt een doorlopende hoofdbeschermer voor zijwand en uiteinden geleverd. Het product kan ook worden gebruikt als stoeltje, speeltafeltje en in combinatie met een tweede als box. Ter afscheiding van het ouderlijk bed of om het wiegje los te kunnen opstellen kan een extra zijwand worden besteld. De Nederlandse importeur biedt dit sluithekje standaard aan. Amby Natures Nest Baby Hammock of CICA comfort: Dit is een hangmatbedje, volgens de Nederlandse importeur ‘het ultieme baby bed’, dat de baby ’een uitgebalanceerde, veilige en vertrouwde omgeving geeft die comfort en beweging combineert (…) vanaf de geboorte tot ongeveer 7 tot 9 maanden. De Australische fabrikant houdt het op 1 jaar en ouder. Beoordeling: Deze claims zijn aanvechtbaar of onjuist - de matras is niet erg stevig, langdurig gebogen ligging is nadelig voor de motorische ontwikkeling, omdraaien is weliswaar lastig, maar voor een ouder en sterker wordende baby niet onmogelijk, en buikligging in een nauw hangmatje schept zonder meer een riskante situatie. De tekst in de productfolder is in sterke mate gebaseerd op veronderstellingen die niet worden ondersteund door onderzoek. Advies: Beperk het gebruik tot jonge (overmatige huilende) baby's voor korte perioden overdag, onder gecontroleerde omstandigheden en onder toezicht.
Angelcare: zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Beoordeling: Het product valt buiten het Warenwetbesluit Kinderbedden en –boxen, maar binnen de Europese norm voor wiegen, die uitsluitend technische eisen stelt. Een hoofd- en zijwandbeschermer in wieg of bedje is een risicofactor. Bij gebruik zonder sluithekje zijn ouderlijk bed en slaapplaats van de baby gescheiden door een spleet en beddengoed van de ouders kan opschuiven naar de baby. Zodra de baby groter en beweeglijk wordt, kan het kind zelf in het ouderlijk bed rollen.
Advies: Het bevordert de veiligheid als een baby ten minste een half jaar, maar liever nog een jaar, in een eigen, veilig ingerichte wieg of bedje vlak naast of bij het ouderlijk bed slaapt. Laat je baby 's nachts nooit, en overdag alleen onder toezicht, slapen in een Babybay zonder sluithekje. Gebruik de hoofdbeschermer niet en ga tijdig – zodra je baby kan gaan zitten of zich kan optrekken - over op een groter bedje.
Baby Delight SnuggleNest: Een Amerikaans product dat bestaat uit matrasje met aaneengesloten opstaande, zachte zijkanten en bovenkant, waarin een baby volgens de fabrikant tussen twee rolletjes geklemd te slapen zou kunnen worden gelegd tussen de hoofdkussens van de ouders in hun bed. Volgens de fabrikant te gebruiken totdat de baby begint te draaien en te verplaatsen.
Advies: Laat de baby liever veilig slapen in eigen wieg of bedje.
Baby Duck of 3-in-1 lakentje: Dit is een matrashoesje van tricot, waarin gedeeltelijk een ‘ondoorlaatbare laag’ is ingenaaid, aan de onderzijde afgedekt met een lakentje.
Baby Duck of 3-in-1 lakentje: Dit is een matrashoesje van tricot, waarin gedeeltelijk een ‘ondoorlaatbare laag’ is ingenaaid, aan de onderzijde afgedekt met een lakentje.
Beoordeling: Wanneer niet een bij de baby passende maat (er zijn er drie) wordt gekozen of de hoes verkeerd om in het bedje wordt gelegd kan in een ledikantje de baby met hoofd en schouders op het ‘zeiltje’ (door de fabrikant ondoorlaatbare laag genoemd) terechtkomen. Dat belemmert de ventilatie, waardoor een verhoogd risico ontstaat op warmtestuwing. Fabrikant en importeur hanteren sinds begin 2003 een aangescherpte veiligheidsinstructie en een kleinere versie voor jonge baby’s om het risico tegen te gaan.
Baby-Mattress (Arte Viva): Een volgens de fabrikant 'multifunctionele' babymatras, bedoeld om baby's tot drie maanden op iedere gewenste plek te laten slapen. Het kleine matrasje, met polyether vulling en katoenen hoes, is aan weerszijden gedeeltelijk voorzien van een opstaande rand. Een kind kan daardoor volgens de fabrikant op bij voorbeeld een bureau, de bank, in de caravan of op een groot bed zonder problemen worden neergelegd.
Baby-Mattress (Arte Viva): Een volgens de fabrikant 'multifunctionele' babymatras, bedoeld om baby's tot drie maanden op iedere gewenste plek te laten slapen. Het kleine matrasje, met polyether vulling en katoenen hoes, is aan weerszijden gedeeltelijk voorzien van een opstaande rand. Een kind kan daardoor volgens de fabrikant op bij voorbeeld een bureau, de bank, in de caravan of op een groot bed zonder problemen worden neergelegd.
Advies: Bij gebruik overdag is het verstandig om toezicht te houden op de baby. Gebruik 's nachts is af te raden, omdat de zijkanten een risicofactor vormen, zodra de baby beweeglijk wordt. Laat de baby liever veilig slapen in eigen wieg of bedje.
Baby Sense: Zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Baby Sleep EZ: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Back to Sleep: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Bakerzak of Puckababy: een slaapzakje zonder armsgaten, bedoeld om het maaien met de armen tegen te gaan, opdat onrustige kinderen beter slapen. Volgens de producent een alternatief voor strak inbakeren.
Bakerzak of Puckababy: een slaapzakje zonder armsgaten, bedoeld om het maaien met de armen tegen te gaan, opdat onrustige kinderen beter slapen. Volgens de producent een alternatief voor strak inbakeren.
Beoordeling: Deugdelijk onderzoek naar de werking en naar de veiligheid van de bakerzak ontbreekt. Het aanbieden als alternatief voor inbakeren gaat voorbij aan de voorwaarden (waar onder: niet te losjes) die op basis van studies via de consultatiebureaus aan inbakeren worden gesteld. De bakerzak is geen product waarop de inbakervoorwaarden van toepassing zijn, maar een slaapzak waarin de armen worden opgesloten.
Bij ingebakerde baby's is duidelijk aangetoond dat ze ondanks de belemmering na vier tot zes maanden naar de buik kunnen rollen, waardoor een beduidend hoger risico ontstaat op overlijden.
In een bakerzak wordt een baby minder belemmerd dan door inbakeren, maar na omrollen op de buik kan de beperkte bewegingsvrijheid van de armen meer dan noodzakelijk het terugdraaien naar de veilige rugligging hinderen.
Advies: Gebruik bij baby’s die kunnen omrollen moet wegens het risico dat daardoor ontstaat, worden ontraden. Dat kan bij vlotte baby's al op de leeftijd van drie maanden gebeuren.
Ga als je baby zich opvallend onrustig gedraagt voor advies naar het consultatiebureau of wend je rechtstreeks tot een kinderarts.
Bebecal: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Boxdreamer: Een vierkant hangmatje dat in een box kan worden gehangen. Het wordt aangeboden voor baby’s van 0 tot 6 maanden. De productnaam suggereert slapen, maar in de productinformatie gaat het om ‘ontspannen leren liggen, helemaal super als je er een schapenvachtje in legt’. Ook wordt beweerd dat de kans op een plat hoofdje kleiner wordt.
Beoordeling: Een hangmatje kan helpen om een onrustige baby tot rust te brengen, maar dan is toezicht een voorwaarde. Een baby kan zich in een hangmat moeilijk omdraaien, maar als het gebeurt kan in buikligging een zeer riskante situatie ontstaan, zeker als dat op een schapenvacht zou gebeuren. De kans op een plat hoofd wordt niet beïnvloed door een hangmatje, evenmin door een matras, maar wel door afwisselende houding en positie van het hoofd.
Cocoonababy: een babymatrasje met een komvormig, zacht oppervlak en afgeronde hoeken, ter hoogte van de knieholten van de baby uitgerust met een dwars liggende rol. Volgens de fabrikant dag en nacht te gebruiken bovenop de matras in een spijlenledikant van geboorte tot de leeftijd van 3-4 maanden. De productinformatie meldt dat de baby ligt in een soort foetushouding, die de baby zou doen denken aan de baarmoeder, waardoor minder stress optreedt. Geclaimd wordt een reeks van effecten: minder beweeglijke ledematen die de baby wakker maken en tot huilen brengen, door gebogen hoofdhouding minder gastricus reflex, minder risico op plat hoofd, hogere slaapkwaliteit, bevorderend voor ontdekking van de handen en betere interactie met andere mensen.
In de gebruiksinstructie wordt gewaarschuwd tegen gebruik in reiswieg, kinderwagen of babymandje. Een andere waarschuwing luidt: 'Uw kind kan gewond raken wanneer u deze instructies niet nauwkeurig volgt'. Letterlijk wordt aangegeven: 'Het gebruik van de Cocoonababy beschermt uw baby niet tegen wiegendood'.
Beoordeling: Functie en nut van dit product zijn onduidelijk. ‘Gastricus reflex’ is geen medische term, maar bedoeld wordt waarschijnlijk: het opgeven van voeding (reflux). Dat ligging in dit product dat verschijnsel gunstig beïnvloedt, is niet aangetoond. Liggen met een naar de borst gebogen hoofd is een bewezen risicofactor. Dat geldt ook voor een zachte matras. Omdraaien zal voor een jonge baby lastig zijn, maar is niet uit te sluiten gedurende de aangegeven gebruiksperiode. De claims zijn deels onbewezen veronderstellingen, deels onjuist of nietszeggend.
Advies: Gezien het niet aangetoonde nut en de toevoeging van vermijdbare risicofactoren moet gebruik worden afgeraden.
Advies: Niet gebruiken. Zie het trefwoord Matras in deel 1 van dit overzicht.
Cosi-Sleep: Een compact, opvouwbaar ‘logeerbedje’, bestaand uit een matrasje met rondom aaneengesloten opstaande, zachte zijkanten, waarin een baby volgens de Belgische fabrikant (Mykko) te slapen kan worden gelegd in onder meer een ‘box of een groot bed’. Aanbevolen als verlengstuk van autozitje en draagstoeltje. Ook aangeduid als opvolger van de Snuggle Nest. Beoordeling: Al na twee maanden kan, op het niet te voorziene moment dat de baby beweeglijk wordt, risico ontstaan. De gewatteerde wanden en hoofdeinde zijn te vergelijken met 'dikke hoofdbeschermers'. Advies: Laat een beweeglijke baby er niet zonder toezicht in overnachten.
Doomoo Seat: zie het trefwoord Zitzakken.
Easysleep: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Enkele F.A.A.S-matrassen Felicia All Air System zijn in het verleden aanbevolen met de claims ‘Vermindert de kans op verstikking’ en ‘minimale kans op rebreathing (herinademen van uitgeademde lucht)’.
Beoordeling: De matrassen uit de betreffende serie (die niet meer wordt geproduceerd) waren zeer zacht en de claims onbewezen. Of, zoals de fabrikant veronderstelt, luchtkamers in matrassen de veiligheid ten goede komen, zou alleen door deugdelijk onderzoek kunnen worden aangetoond. De fabrikant spant zich daarvoor in, maar is er tognogtoe niet in geslaagd.
Advies: de typen met de genoemde claim niet gebruiken. Dat geldt uiteraard ook voor vergelijkbare matrassen van andere fabrikanten.
Fix-deken Zewi (van ZEWI bébé-jou) is een badstof hoeslaken met een uitstulping die als een slaapzak om het bovenlichaam van een baby past. Na dichtritsen ligt het kind ongeveer vanaf het middel onder de hoes, die aan weerszijden met banden en gespen aan de lattenbodem dient te worden vastgeknoopt. Volgens de importeur wordt het product in Zwitserland al vele jaren verkocht voor volwassenen en kinderen en is het geschikt voor een baby vanaf zes maanden. De bedoeling is dat een kind zich zonder zich gefixeerd te voelen niet door het bedje kan verplaatsen of kan gaan staan.
Beoordeling: Fixeren wordt in Nederland ontraden. In specifieke gevallen is bij uitzondering vastleggen of bewegingsbeperking denkbaar, maar dan dienen gezien de kans op ongelukken wel strikte voorwaarden te worden gesteld. Onderzoek naar de veiligheid van de Fix-deken ontbreekt. Gezien wat bekend is van het (mogelijke) gedrag van ouder en sterker wordende baby's is het voorstelbaar dat een kind zichzelf in dit product in problemen kan brengen.
Advies: Betwijfeld mag worden of dit als generiek bruikbaar aangeboden product voldoet aan redelijkerwijs voor baby’s te stellen veiligheidseisen, te meer daar – ook volgens de importeur – buikligging mogelijk is. Gebruik dient te worden ontraden.
Infantino Sling Rider en Wendy Bellissimo: Beide babydraagzakken (babybags) zijn eind maart 2010 in de Verenigde Staten en Canada op grote schaal uit de handel genomen. Dat gebeurde op last van een Amerikaanse toezichthouder die verband ziet tussen deze producten en de dood van ten minste 14 jonge baby’s. In Nederland, waar enkele tientallen van deze draagzakken zijn verkocht, waarschuwde de Voedsel en Waren Autoriteit tegen het gebruik.
Beoordeling en advies: Gebruik de genoemde slings in geen geval, maar wees je bij alle typen babybags bewust van de risico’s. Zie de algemene beoordeling in deel 1 van het overzicht Producten veilig/onveilig achter het trefwoord draagzakken of –doeken.
Lodger Shelter: Zie Draagzakken en -doeken in deel 1 van dit overzicht.
Matrozenbedje: Onder deze benaming wordt een lakenproduct aangeboden dat is gebaseerd op de al generaties lang bekende wijze van opmaken die 'matrozenbedje' wordt genoemd. Een volgens dezelfde methode ontwikkeld product draagt de naam Doezeltje.
Beoordeling: De methode wordt wel geadviseerd als er onoverkomelijke bezwaren zijn ('ziet er niet leuk uit') tegen het laag opmaken van een kinderbed. Het kant-en-klare lakenproduct is voorzien van een gebruiksaanwijzing. Met het laken wordt een 'envelop' gemaakt, waar de baby zo in kan worden geschoven dat de voetjes bijna de vouw aan de onderkant raken. Daarmee wordt hetzelfde effect bereikt als bij 'laag opmaken' , maar als de deken over de volle lengte van het bedje wordt opgemaakt, is dat niet te zien.
De Doezeltje bestaat uit aaneengenaaide lagen laken en badstof, waardoor je baby het bij warm weer of hoge temperatuur in huis te warm zou kunnen krijgen.
Advies: Volg bij het kant-en-klare product de gebruiksaanwijzing. Waak bij het Doezeltje voor oververhitting. Vraag het consultatiebureau om advies en instructie als je zelf met een laken aan de slag wilt. Pas de methode altijd zorgvuldig toe. Wanneer je baby na enkele maanden beweeglijker en sterker wordt, ontstaat enig risico voor verwikkeling in het beddengoed. Stap bijtijds over op laag opmaken of een slaapzakje.
Maxxi-Air met 3D plaat: een matras met verstevigde randen rondom een plaat met een honingraatstructuur die uitneembaar is. Volgens de Belgische fabrikant ASC (ABZ-SGA Combinatie) kunnen alle onderdelen maximaal lucht opnemen waardoor voor een baby op de buik mogelijke ademhalingsproblemen worden voorkomen. ‘Het kind op elk moment vrij kan ademen’.
Beoordeling: De claim negeert de vele onderzoeken waarin het relatief hoge risico van buikligging is vastgesteld. Van geen enkele matras is aangetoond dat een baby er doorheen zou kunnen ademen. In de productinformatie wordt van onderzoeken of testen geen melding gemaakt.
Advies: Leg een baby op dit product niet op de buik te slapen. (Vergelijk ook trefwoord AeroSleep).
Mozesmandje: Langwerpige mand van gevlochten materiaal die als draagbare en eenvoudig verplaatsbare wieg wordt aangeboden. Onderstel wordt bijgeleverd. Er zijn manden van palmbladeren, maïsstengels of wilgentenen.
Beoordeling: Palmbladeren zijn te slap en te weinig slijtvast voor een betrouwbare mand. Een studie uit 1988 maakt melding van twee baby's die in buikligging in een zachte mand zijn overleden. Alleen de mand van wilgentenen maakt een stevige indruk. De bekleding bestaat uit dubbellaags katoen met een fiber voering; de voering kan worden verwijderd.
Nanny(care): zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Prémaxx Babybag: Zie Draagzakken en - doeken in deel 1 van dit overzicht.
Puckababy: zie Bakerzak.
PurFlo babymatras: Een met doorlaatbaar vezeldoek overspannen aluminium frame in het formaat van een babymatras, bedoeld om een baby in een slaapzak zelfs in buikligging veilig te laten slapen. Volgens de Engelse fabrikant een ‘wetenschappelijke doorbraak’ en een bijdrage aan de preventie van wiegendood/SIDS. De fabrikant meldt dat klinische testen door een vooraanstaande wiegendoodexpert hebben aangetoond dat bij pasgeborenen koude stress wordt voorkomen en bij oudere baby’s oververhitting. Geclaimd wordt o.m. dat het herinademen (rebreathing) van CO2 onmogelijk wordt en dat de combinatie van doorlaatbaarheid voor gassen en vloeistoffen en wasbaarheid verhindert dat stofmijten, allergenen, bacteriën en schimmels astma, eczeem en aanverwante kwalen in de hand werken. De Nederlandse importeur claimde aanvankelijk: ‘Veilig ongeacht de slaappositie van uw kind’ en 'Voorkomt afplatting van achterhoofdje'. Beide claims zijn inmiddels op aandringen van de stichting herroepen. Ze zijn inmiddels vervangen door aanprijzingen uit niet-deskundige bronnen.
Beoordeling: Niet eerder is een matras in deze vorm ontwikkeld. Maar van een 'wetenschappelijke doorbraak' is geen sprake. De testen waarvan de fabrikant rept zijn beperkt tot een klinisch onderzoek naar het risico van onderkoeling voor jonge baby’s die in een slaapzak op de PurFlo overnachten. Er werd in deze test – uitgevoerd in het slaaplaboratorium van het kinderziekenhuis in Bristol onder leiding van wiegendooddeskundige prof. dr. P. Fleming - geen risico voor afkoeling geconstateerd. De waarnemingen betroffen uitsluitend baby’s in een slaapzak. Ander onderzoek naar de PurFlo ontbreekt.
Beoordeling: Niet eerder is een matras in deze vorm ontwikkeld. Maar van een 'wetenschappelijke doorbraak' is geen sprake. De testen waarvan de fabrikant rept zijn beperkt tot een klinisch onderzoek naar het risico van onderkoeling voor jonge baby’s die in een slaapzak op de PurFlo overnachten. Er werd in deze test – uitgevoerd in het slaaplaboratorium van het kinderziekenhuis in Bristol onder leiding van wiegendooddeskundige prof. dr. P. Fleming - geen risico voor afkoeling geconstateerd. De waarnemingen betroffen uitsluitend baby’s in een slaapzak. Ander onderzoek naar de PurFlo ontbreekt.
Dat dit product rebreathing verhindert is voorstelbaar, maar er is te weinig bekend over de toedracht van overlijden in buik- of zijligging om uit te sluiten dat dit zich op de PurFlo kan voordoen.
Advies: Er zijn onvoldoende onderzoeksgegevens om gebruik aan of af te raden. Laat je baby echter ook op deze matras alleen op de rug slapen. De suggestie echter dat buik- of zijligging op deze matras geen risico meer inhoudt, dient te worden verworpen. Daarop gewezen heeft de Nederlandse importeur zijn claim dat de slaappositie niet belangrijk meer zou zijn, begin juli 2007 ingetrokken.
Advies: Gebruik dient te worden ontraden. Raadpleeg bij problemen met reflux je dokter. Zie ook: Airvent ComfortSleep.
Safe T Sleep: De oorspronkelijke gedachte van de Nieuw-Zeelandse ontwerpster was in 1992 dat de wikkel haar ontwakende peuter zou vertragen bij pogingen om uit bed te klimmen: ‘Een peuter kan zichzelf uit de wikkel bevrijden, maar moeder kan er op tijd bij zijn’. Enkele jaren later produceerde zij een kleinere maat om het wiegendoodrisico van draaien naar de buik tegen te gaan. Nadien volgden de claims dat met het hulpmiddel scheefhoofdigheid kan worden voorkomen, dat een vastgelegd kind zich niet kan verwonden of beschadigen door uit bed te klimmen of te vallen, dat een vastgelegde baby een ‘milde manier van inbakeren’ ondergaat, zich niet naar de buik kan draaien en zich ‘geborgen’ voelt in zijn vaak ruime bedje. Snoozzz: Onder deze naam wordt sinds begin 2009 een van de Safe T Sleep afgeleid, maar daarvan iets afwijkend product aangeboden. Ook dit product wordt aanbevolen als slaaphulpmiddel, voor rug- én zijligging, tot de leeftijd van 3 jaar. De claims van de fabrikant zijn min of meer gelijk aan die van de Safe T Sleep.
De SleepTight bestaat uit een matrasovertrek en een daaraan vastgenaaid lakentje met open onderzijde, te gebruiken in combinatie met een bijgeleverd fleecedekentje.
Preventie van een plat achterhoofdje is niet afhankelijk van een matras, maar van bewegingsoefeningen en het vermijden van een eenzijdige positie van de baby. De importeur heeft zich begin september 2007 ook hiervan laten overtuigen. Zie de adviezen om dat te voorkomen in de rubrieken Veilig Slapen en Veelgestelde Vragen.
(De Airflo babymattress is een vergelijkbaar product, met een kunststof frame. Ook voor dit Amerikaanse product, dat niet op de Nederlandse markt wordt aangeboden, worden diverse claims gehanteerd die niet houdbaar zijn.)
Respisense (Buzz): Zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Rest Easy of Rest EZ: Onder een hoek van 15 graden oplopend kussen, waarop baby met bovenlichaam schuin omhoog zou moeten slapen. Volgens de fabrikant (Delta Diffusion) aanbevolen door kinderartsen om ademhaling en spijsvertering te bevorderen.
Beoordeling: Dergelijke aanbevelingen door een kinderarts zijn onwaarschijnlijk, omdat er geen aanwijzingen zijn dat ze juist zijn. Het kussen dient geen doel en schept onnodig risico. Op een helling kan een kind gemakkelijk wegglijden.
Safe en Dry 3D: een matrashoes van de Belgische fabrikant ASC (ABZ-SGA Combinatie) met een honingraatstructuur, die uitneembaar is. Dit deel wordt door de fabrikant aangeduid als ventilatiesysteem.
Safe T Sleep:
Een brede lap katoen die met klittenband om de matras heen wordt vastgezet, en waaraan aan de bovenzijde een tweede, smallere katoenen wikkel is bevestigd die op buikhoogte om de baby wordt geslagen en eveneens met klittenband wordt vastgezet. Met een extra flap tussen de beentjes van de baby door wordt een soort broekje gemaakt. Op die manier vastgelegd kan een baby in rugligging nog maar beperkt naar links en rechts draaien. Er worden diverse maten aangeboden, tot de leeftijd van 3 jaar.
In een studie in Nieuw-Zeeland in opdracht van de producent werden effectiviteit en veiligheid voldoende bevonden. Er werden echter slechts 31 kinderen bekeken, zodat een onveilige situatie die zich bij uitzondering voordoet op basis van onderzoek niet worden uitgesloten. Van fatale incidenten evenwel is nimmer melding gemaakt.
Beoordeling: Vastleggen of fixeren wordt in Nederland om diverse redenen ontraden. Vastleggen is voor een normaal ontwikkelde, gezonde baby onnodig belemmerend voor de motorische ontwikkeling.
Voor de door de producent genoemde situaties zijn veilige oplossingen voorhanden. In plaats van een peuter vast te leggen kan bij voorbeeld het bedje of de directe omgeving worden aangepast. In een slaapzak kan een baby zich niet bloot woelen. Naar (preventie van) scheefhoofdigheid is in Nederland wetenschappelijk onderzoek gedaan, waaruit is gebleken dat de preventieadviezen zonder hulpmiddelen doeltreffend (en veilig) zijn. In Nieuw-Zeelands onderzoek (2010) is het effect van preventieadvies zonder hulpmiddelen vergeleken met gebruik van de Safe T Sleep. Conclusie: geen invloed van de Safe T Sleep op scheef- of plathoofdigheid gevonden.
Onzorgvuldig fixeren kan tot (dodelijke) ongelukken leiden. Als de baby in de Safe T Sleep zonder gebruik van de flap op de zij wordt gelegd, is doordraaien naar de buik niet onmogelijk.
Advies: Leg een baby of peuter niet vast. Bij uitzondering kan op medische of medisch/sociale indicatie vastleggen worden geadviseerd. Het is dan verstandig het gebruik te beperken tot overdag, onder toezicht. Ga, als u denkt dat voor uw baby een uitzondering moet worden gemaakt, voor advies naar het consultatiebureau of overleg met uw (kinder)arts. Bouw bij keuze voor dit hulpmiddel in elk geval af, zodra de baby sterk en beweeglijk is - uiterlijk met 9 maanden. Vermijd in alle gevallen zijligging tijdens de slaap vanwege het onnodig hogere risico op wiegendood.
Meer informatie biedt de publicatie Fixeren (zie: Informatie bestellen op www.wiegedood.nl).
Beoordeling: De constructie is mede gericht op slapen in zijligging. Ook zonder draaien naar de buik verdubbelt in die slaappositie het risico op wiegendood, voor een premature baby is zelfs sprake van tenminste verdrievoudiging. Naar de Snoozzz is geen onderzoek gedaan.
Advies: Net als de Safe T Sleep af te raden voor algemeen gebruik. Raadpleeg het trefwoord Safe T Sleep.
SleepCurve: In Engeland ontwikkeld matrasje dat volgens de bedenker scheefhoofdigheid tegengaat, doordat een baby van 0 tot 2 jaar op de rug met het hoofd in een kuiltje ligt.
Beoordeling: Wetenschappelijk onderzoek ontbreekt en de onderbouwing van de claims van de producent is twijfelachtig of onjuist. Het product voldoet niet aan de aanbeveling om een vlak matrasje te gebruiken, waardoor een levensbedreigend risico wordt geïntroduceerd bij buikligging. Inzake scheefhoofdigheid is een averechts effect denkbaar als gevolg van mogelijke ontwikkeling van een voorkeurshouding met schedelafplatting als gevolg. Veiligheid en effectiviteit dienen derhalve ernstig in twijfel te worden getrokken.
Advies: Gebruik wordt ontraden.
De SleepTight bestaat uit een matrasovertrek en een daaraan vastgenaaid lakentje met open onderzijde, te gebruiken in combinatie met een bijgeleverd fleecedekentje.
Beoordeling: Met dit product is het niet mogelijk het bedje laag op te maken. Dat schept een minder veilige situatie dan een trappelzak of een laag opgemaakt bedje.
NB: De fabrikant heeft gemeld het product niet meer te leveren en een verbeterde versie aan te bieden.
NB: De fabrikant heeft gemeld het product niet meer te leveren en een verbeterde versie aan te bieden.
Snuza Halo: zie Ademhalingsdetector, alarmmatje, bewegingssensor.
Supreme Sleep: zie in deel 1 onder Stabilisatierolletjes, zijligkussentjes of wigjes.
Vellux/medi-blanket: De importeur van dit fleece dekentje heeft zijn product onderworpen aan het vergelijkend onderzoek naar producteigenschappen van diverse typen dekentjes. Zijn claim echter dat dit dekentje het veiligst zou zijn, is geen conclusie van de tests. Het was een van de twee onderzochte fleece producten. De opvallendste eigenschap is het geringe gewicht.
Advies: Zie dekentjes.
Zewi Baby-Safe: zie onder Stabilisatierolletjes, zijligkussens of wigjes in het overzicht van producten per categorie.
Terug naar de inhoud